Լոռու մարզ
Հոռոմայրի վանական համալիր
Դեբեդի կիրճի ժայռերի մոտ գտնվող միջնադարյան վանական համալիր։
Հիմնական տեղեկություն
Հոռոմայրի վանական համալիրը գտնվում է Լոռու մարզում՝ Օձուն գյուղից հարավ-արևելք, Դեբեդի կիրճի ժայռոտ լանջին։ Համալիրը բաժանված է երկու հիմնական հուշարձանախմբի։ Վերին հատվածը գտնվում է սարահարթի եզրին, իսկ ստորին հատվածը՝ կիրճի լանջին։ Այս դիրքի շնորհիվ վանքը տարբերվում է Հայաստանի մյուս վանական համալիրներից։
Պատմություն
Հոռոմայրի հիմնադրման ճշգրիտ ժամանակը հայտնի չէ։ Համալիրը հիշատակվում է վաղ միջնադարից, սակայն այսօր պահպանված հիմնական կառույցների մեծ մասը վերաբերում է 12–13-րդ դարերին։ Գլխավոր եկեղեցին կառուցվել է 1187 թվականին Զաքարե և Իվանե Մխարգրձելի իշխանների օրոք։ Համալիրի մյուս կառույցների մի մասը կառուցվել է 1206 թվականին վանահայր Սամուելի նախաձեռնությամբ։ Հետագա դարերում այստեղ ավելացվել են մատուռներ, խաչքարեր և թաղման հուշարձաններ։
Կառուցվածքը և առանձնահատկությունները
Հոռոմայրի կառույցները հարմարեցված են կիրճի բարդ ռելիեֆին։ Ստորին հուշարձանախմբում ժայռը որոշ շինությունների համար ծառայում է որպես բնական պատ։ Համալիրի տարածքում կան եկեղեցիներ, փոքր մատուռներ, քարանձավներ, խաչքարեր և ժայռափոր հատվածներ։ Կառույցներում օգտագործվել է տեղական քար, իսկ շինությունների դասավորությունը պայմանավորված է նեղ և թեք տարածքով։
Ներկայիս վիճակը
Համալիրի կառույցների մի մասը պահպանվել է, սակայն առանձին հատվածներ վնասված կամ կիսավեր վիճակում են։ Վերին և ստորին հուշարձանախմբերը գտնվում են տարբեր մակարդակների վրա։ Հատկապես ստորին հատվածը միաձուլված է ժայռոտ միջավայրին, ինչի պատճառով համալիրը հեռվից միշտ հեշտ չէ նկատել։
Հետաքրքիր փաստեր
Հոռոմայրի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ վանական համալիրը կառուցված է երկու տարբեր բարձրությունների վրա։ Ստորին հատվածում Դեբեդի կիրճի բնական ժայռերը դարձել են ճարտարապետական կառույցների մաս։ Վանքի տարածքում պահպանված խաչքարերն ու արձանագրությունները տեղեկություններ են տալիս համալիրի զարգացման տարբեր փուլերի մասին։
Գտնվելու վայրը
Լոռու մարզ, Օձուն գյուղից հարավ-արևելք, Դեբեդի կիրճ